Służby w ochronie dziedzictwa Europy Wschodniej

0

Marek Łuczak, fragment z Wprowadzenia do książki
Konieczność unormowania zasad handlu dziełami uznawanymi za dobra narodowe spowodowała, że pierwsze próby unormowania nielegalnego handlu dziełami sztuki podjęto już w XVII w. w Szwecji, kiedy to powstał pierwszy urząd konserwatora zabytków. W 1830 roku we Francji, utworzono Urząd Generalnego Inspektora Pomników Historii. Cztery lata później Grecja wprowadziła zakaz wywozu zabytków za granicę.

Służby w ochronie dziedzictwa Europy Wschodniej. Materiał pokonferencyjny, Pęzino 2016 Book Cover Służby w ochronie dziedzictwa Europy Wschodniej. Materiał pokonferencyjny, Pęzino 2016
pod. red. Marka Łuczaka
Pomorskie Towarzystwo Historyczne/ Zespol Sj.
Szczecin 2016
115

 

 

 

 

 

 

 

Również na ziemiach polskich, w poszczególnych zaborach prowadzono działania mające na celu uporządkowanie tych spraw. Bardzo wcześnie, gdyż już w 1827 roku przeprowadzono pierwszą inwentaryzację zabytków w Królestwie Polskim według zarządzenia generała Maurycego Haukego, w 1844 roku kolejną zorganizowaną przez Kazimierza Stroczyńskiego. W 1843 roku ustanowiono urząd generalnego konserwatora w Prusach, w zaborze austriackim właściwy urząd konserwatora powstał w 1888 roku. Było to Grono Konserwatorów Galicji Zachodniej z siedzibą w Krakowie oraz Galicji Wschodniej z siedzibą we Lwowie, podległe formalnie Centralnej Komisji ds. zabytków Służby w ochronie dziedzictwa Europy Wschodniej Służby w ochronie dziedzictwa Europy Wschodniej w Wiedniu. 27 czerwca 1906 roku powstało Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przeszłości w Królestwie Polskim. Towarzystwo rozwinęło szeroką akcję inwentaryzatorską i do wybuchu I wojny światowej zgromadziło 3000 klisz i 6000 fotografii zabytków1.
Straty w zabytkach i zbiorach muzealnych spowodowane przez obydwie wojny światowe doprowadziły do zwiększenia zainteresowania ochroną zabytków na świecie. Konsekwencją strat poniesionych w wojnach światowych była podpisana 14 maja 1954 roku tzw. konwencja haska – czyli międzynarodowa konwencja o ochronie dóbr kultury na okres wojny. W 1964 roku powstała tzw. karta wenecka, zawierająca wytyczne prac konserwatorskich. Rok później w Warszawie powstała Międzynarodowa Rada Zabytków i Zespołów Naukowych (ICOMOS). W 1975 roku UNESCO wydało Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Przyrody2. Więcej >>>

Spis treści

Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Marek Łuczak – Zagrożenia zabytków w Europie Wschodniej. Problematyka ochrony zabytków i działań policji w Polsce . . . . . . 9
Karina Chabowska – Baza strat wojennych Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego . . . . . . . .41
Olgierd Jakubowski – Rezolucja Organizacji Narodów Zjednoczonych wprowadzająca „międzynarodowe wytyczne w sprawie zapobiegania przestępczości oraz promowania odpowiedzialności karnej w dziedzinie nielegalnego handlu dobrami kultury i innych pokrewnych wykroczeń” – zarys zagadnienia . . . . . . . . .47
Marcin Sabaciński – Zagrożenia kryminalne dla dziedzictwa archeologicznego – zarys problemu . . . . . . . . . 59
Adam Grajewski – Przykłady spraw realizowanych przez Zespół do Zwalczania Przestępczości Przeciwko Dziedzictwu Narodowemu WK KWP w Łodzi . . .... 65
Henryk Gabryelczyk – Ochrona dóbr dziedzictwa narodowego na terenie województwa wielkopolskiego (na przykładzie wybranych przedsięwzięć) . . 85
Marek Łuczak, Arkadiusz Popiół – Nielegalny obrót dziełami sztuki jako źródło finansowania terroryzmu . . . . . . . . .  97
Andrzej Ossowski – Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmów – projekt masowej analizy DNA ofiar . . . . . . . . .103